Ekonomika životne sredine

Ovladavanje osnovnim ekonomskih pojmovima, metodama i tehnikama u sferi zaštite životne sredine

Ovladavanje ekonomskim metodama valorizacije životne sredine i korišćenjem ekonomskih mera i instrumenata u sferi zaštite životne sredine.

Predavanja:

  1. Ekonomija i životna sredina. Osnovni ekonomski pojmovi, mehanizmi i instrumenti.
  2. Pojam i sadržaj ekonomije životne sredine i ekološke ekonomije. Sličnosti i razlike.
  3. Pokazatelji stepena ekonomskog rasta (bruto domaći proizvod, bruto nacionalni proizvod, neto nacionalni proizvod) - Pokazatelji  stepena ekonomskog razvoja (indikator humanog razvoja - HDI) Neadekvatnost obuhvata životne sredine ovim pokazateljima.
  4. Koncept održivog razvoja. Hartvikovo pravilo. Definicije održivog razvoja koje polaze od prirodnog, stvorenog i humanog kapitala („slab“, „jak“ i „kritičan“ održivi razvoj).
  5. Makroekonomski indikatori održivog razvoja. Sistemi nacionalnih računa: GNA (Green National Accounts) i GS (Genuine Savings).
  6. Ekonomski razvoj i zaštita životna sredine – Kuznjecova EKC kriva.
  7. Ekonomski razvoj i zaštita životna sredine na primeru mobilnih izvora zagađenja (hipermobilnosti u turizmu i gradskom saobraćaju)
  8. Nesavršenosti tržišta u sferi životne sredine: eksterni efekti, javna dobra, zajednički resursi, nepotpune/prikrivene tržišne informacije.
  9. Studije izvodljivosti i cost-benefit analize. Neadekvatan tretman životne sredine u studijama izvodljivosti i cost-benefit analizama. Neophodnost komplementarnih ekonomskih procena životne sredine.
  10. Ekonomski metodi procene životne sredine kroz iskazane i otkrivene preferencije, i model proizvodne funkcije. Sličnosti i razlike.
  11. Procena životne sredine kroz iskazane preferencije: 1) CV (contigent valuation) metod, 2) CE (choice experiments) metod, i 3) CR (contigent ranking).
  12. Procena životne sredine kroz otkrivene preferencije: 1) metod „hedonističkih“ cena i 2) metod transportnih troškova.
  13. Procena životne sredine kroz modele proizvodne funkcije: 1) DRM model (dose response models) i 2) EFM model (ecosystem function models)
  14. Ekonomske mere i instrumenti za sprovođenje zaštite životne sredine: I+M programi kontrole obima zagađenja, fiskalni instrumenti (porezi, doprinosi i subvencije) i sistem transferabilnih dozvola.
  15. Dometi i ograničenja različitih ekonomskih mera i instrumenata u sferi zaštite životne sredine (na primeru stacionarnih i mobilnih izvora zagađenja).

Vežbe:

Upoznavanje studenata sa relevantnim teorijskim materijalima, sa akcentom na proučavanju analiza slučajeva i konkretnom primenom ekonomskih kriterijuma u zaštiti životne sredine. Cilj je da studenti osposobe da primene ekonomske aspekte u zaštiti životne sredine.

Tietenberg T. 2003. Environmental and Natural Resource Economics, Pearson, New York;
Van den Bergh, J. 2005. Handbook of Environmental and Natural Resource Economics, Edward Elgar;
Goodstein, E.S. 2003. Ekonomika i okoliš, MATE, Zagreb;
Jovanović, M. 2005. Međuzavisnost koncepta urbanog razvoja i saobraćajne strategije velikog grada, Geografski fakultet (Poglavlje - Koncepcije održivog razvoja, str. 152-207), Beograd;
Jovanović, M. 2007. Dometi i ograničenja I+M programa. Industrija, broj 1/2, str. 25-36.
Jovanović, M., Vračarević, B. 2012. Gradski saobraćaj i zaštita životne sredine – dometi ekonomskih mera. Glasnik Srpskog geografskog društva, sveska 2. Srpsko geografsko društvo, Beograd. str. 91-111.
Jovanović, M. 2012. Kuznjecova kriva i gradski saobraćaj - dometi I+M programa. Glasnik Srpskog geografskog društva, sveska 4. Srpsko geografsko društvo, Beograd. str. 127-142.
Jovanović, M. 2010. Koncept kritičnog održivog razvoja i potrošnja energije u saobraćaju metropola. Glasnik Srpskog geografskog društva, sveska 3. Srpsko geografsko društvo, Beograd. str. 153-170.