Metodologija istraživanja u društvenoj geografiji

  • Vrsta i nivo studija: Master akademske studije
  • Nastavnik: dr Mirko Grčić
  • Status predmeta: Izborni
  • Broj ESPB: 7
  • Semestar: I
  • Broj časova: 3+0

1. – da studenti ovladaju osnovnim postulatima, principima i metodama naučno-istraživačkog rada, formama i načinima naučne spoznaje, kao i svojevrsnom teorijskom bazom, jezgrom nauke; 2. – da studenti usvoje teorijsko-metodološke osnove i probleme istraživanja u društvenoj geografiji, pre svega one koje „prožimaju“ čitav proces prostorne organizacije društva; 3. - da se studenti upoznaju sa metodama prikupljanja, sistematizacije, klasifikacije i generalizacije naučne građe i informacija;  4. – da se studenti upoznaju s novim metodama istraživanja, imajući u vidu opšte, posebne i specijalističke naučne metode; 5. –  da se studenti upoznaju sa principima i metodama pisanja i prezentacije naučno-istraživačkog rada.

Studenti treba da ovladaju geografskom logikom u razumevanju metodološkog postupka i primene rezultata istraživanja.

  1. POJAM NAUKE. Predmet, metode i ciljevi naučnog istraživanja.
  2. NAUČNI METOD – Predmet i zadaci metodologije nauke. Pojam i razvoj naučnog metoda u istoriji nauke i savremenom naučnom znanju.
  3. ISTRAŽIVAČKE METODE. Vrste metoda -  opšti i posebni, teorijski i empirijski (i eksperimentalni), induktivni i deduktivni, kvalitativni i kvantitativni, analize i sinteze, terenski i kabinetski.
  4. ČINIOCI NAUKE I NAUČNE DJELATNOSTI – opšti podaci, relevantnost podataka, naučne činjenice, naučni zakon, naučna teorija
  5. PRINCIPI NAUČNE DELATNOSTI –objektivnost, pouzdanost, preciznost, opštost, sistematičnost naučnog saznanja.
  6. LOGIČKI ČINIOCI NAUČNOG RADA – pojmovi, sudovi, zaključci, naučno objašnjenje, dokaz.
  7. OSOBINE LIČNOSTI ISTRAŽIVAČA – znanja i umenja potrebna za savremeni istraživački rad, intelektualne osobine istraživača, opšte karakteristike i orijentacija istraživača.
  8. NAUČNA HIPOTEZA I VARIJABLE. Utvrđivanje naučnih činjenica. Postavljanje naučnih hipoteza. Teorijsko procenjivanje naučnih hipoteza. Proveravanje, potvrđivanje i opovrgavanje naučnih hipoteza. Naučna teorija.
  9. EMPIRIJSKA OSNOVA NAUČNOG SAZNANjA – problem empirijske osnove naučnog saznanja. Metode kako se dolazi do empirijske osnove naučnog saznanja (opservacija, merenje, eksperiment)
  10. ISTINA I VEROVATNOĆA – teorija naučne istine. Istina i verovatnoća. Teorija verovatnoće.
  11. NAUČNI ZAKON, NAUČNO OBJAŠNjENjE I PREDVIĐANjE. Pojam naučnog zakona. Naučni zakon kao iskaz o konstantnoj sukcesiji prirodnih pojava (problem uzročnosti). Priroda naučnih objašnjenja (deduktivno, verovatnosno, funkcionalno, racionalno, genetsko). Objašnjenje i razumevanje u geografiji. Naučna objašnjenja i u društvenoj geografiji.
  12. RAST NAUČNOG SAZNANjA. Kontinuitet i diskontinuitet u istorijskom razvoju naučnog saznanja. Problem naučnih revolucija u društvenoj geografiji.
  13. PROJEKAT NAUČNOG ISTRAŽIVANjA – postavljanje problema, kriterijumi za izbor metodološkog pristupa, vrste projekata  (idejni, studijski, planski, strateški)
  14. IZVEŠTAJ O ZAVRŠENOM ISTRAŽIVANjU
  15. EVALUACIJA REZULTATA ISTRAŽIVANjA

Radovanović M.: Teorija i metodologija geografije, rukopis umnožen za studente geografije. Beograd, 1980. Harvey D.. Explanantion in geography, ili ruski prevod: Harveй D., Naučnoe obьяsnenie v geografii. Moskva, 1974. Hagget P.: Geography - a modern synthesis (nko novije izdanje), ili ruski prevod: Hagget P. Geografija – sintez sovremennыh znaniй, Moskva, 1980. Mandić P., Metodologija naučnog rada, Akademija nauka i umjetnosti RS, Banja Luka, 2004; Marković M., Filozofski osnovi nauke, SANU, Beograd, 1994.