Principi i metode regionalizacije

Predmet je teoretsko-metodološkog karaktera i ima za cilj da sintetizuje znanja iz oblasti regionalne, ekonomske i geografije naselja sa znanjima iz oblasti regionalnog razvoja i regionalnog planiranja i ukaže na njihovu primenu u prostornom planiranju.

Ishod predmeta će biti osposobljavanje studenta – budućeg prostornog planera da primeni teorijsko-metodološke postavke u rešavanju konkretnih problema u prostornom planiranju regionalnih celina različitih teritorijalnih obuhvata i društvenih veličina.

Teorijska nastava
Uvod u problematiku regionalizacije i njene primene u prostornom planiranju:  Pojam regiona (regije i regionalizacije); Regionalna paradigma u naukama o prostoru;  Delimitacija regiona (teritorija, granice, struktura); Principi regionalizacije: Fizionomičnost, homogenost, heterogenost, zonalnost – azonalnost, funkcionalnost, održivost, sistemnost, koherentnost, komplementarnost, dinamičnost - statičnost, nodalnost; Metode regionalizacije: Opšte (analitičke, sintezne, kvantitativne, kvalitativne) i posebne (regionalna analiza i regiuonalna sinteza); Faktori regionalnog okupljanja i regionalne diferencijacije geoprostora: Prirodni faktori – reljef, klima, vode, biljni i životinjski svet, prirodni resursi i potencijali i prirodna ograničenja. Društvenoekonomski faktori – stanovništvo, naselja, privreda (proizvodnja, raspodela, potrošlja), infrastruktura, javnosocijalna infrastruktura; Ciljevi regionalizacije: Ostvarivanje i definisanje ravnomernog regionalnog razvoja (koncepti – eksportna baza, stadijumi razvoja, centralna naselja, polarizovani razvoj, centar-periferija, regionalna konvergencija i divergencija... ); Regionalni taksoni (determinante, kriterijumi izdvajanja, hijerarhija); Regionalne strukture i regionalni sistemi: Geografske regije – fizionomske, Socijalno ekonomske regije; Nodalne regije; Problemske regije; Planske regije... Interregionalni i intraregionalni odnosi.

Praktična nastava:Vežbe, Drugi oblici nastave, Studijski istraživački rad
Vežbe imaju za cilj da se kroz praktičan rad primene teorijske i metodološke osnove regionalizacije (polazišta, metode, modeli) u konkretnom geoprostoru. U toku nastave – vežbi akcenat se stavlja na razradu teorijskih principa, metoda, modela i tehnika regionalizacije uz davanje primera njihove primene u geoprostornim celinama različitih teritorijalnih obuhvata i geografskih struktura (analiza inostranih i domaćih iskustava iz tog domena). Radi se po kauzalnom sledu: Princip, naučni metodi, indikatori i tehnike delimitacije regija i istraživanja njihovih struktura i procesa koji ih integrišu. Vežbe se završavaju izradom i odbranom seminarskog rada koji ima istraživački i aplikativni karakter, koji zajedno učestvuju u formiranju konačne ocene sa 30 %.

Tošić, D. (2013): Principi regionalizacije, Geografski fakultet, Beograd
Vresk, M. (1990): Grad u regionalnom i urbanom planiranju. Školska knjiga Zagreb. (Teorija regionalnog razvoja i njihova primena u regionalizaciji)
Vresk, M. (1990): Osnove urbane geografije. Školska knjiga Zagreb. (Poglavlje Grad i regija)
Marinković-Uzelac, A. (2001): Prostorno planiranje. DOM-Svijet, Zagreb. (Poglavlje o regionalizaciji)
Ocić, Č. (2005): Uvod u regioekonomiku. Znamen, Beograd.