Projekcije stanovništva

Cilj predmeta je upoznavanje studenata demografije sa složenim procesom projektovanja stanovništva i značajem koji projekcije stanovništva imaju u svim oblastima društvenog i privrednog planiranja. Takođe, upoznavanje sa osnovnim metodama i projekcija i neophodnim podacima za njihovu primenu.

Upoznavanje i osposobljavanje studenata da primenjuju različite tehnike obračuna budućeg stanovništva ili određenih kategorija stanovništva, da analiziraju i interpretiraju rezultate projektovanja

Teorijska nastava
Predmet Projekcije stanovništva sadržinski treba da obuhvati uvod u materiju projekcija stanovništva kao i osnovne metode projektovanja, kroz sledeće naslove: Pojam projekcija stanovništva. Značaj i primena projekcija stanovništva. Pojam prognoza, perspektiva i procena. Metodi projekcija stanovništva. Matematički metod projekcija - osobine i primena. Prednosti i nedostaci matematičkog metoda projekcije. Ekstrapolacija na osnovu podataka iz dva momenta. Ekstrapolacija na osnovu podataka iz tri i više momenata. Metod komponenata kod projekcije stanovništva. Prednosti i nedostaci metoda komponenata. Hipoteza o fertilitetu. Hipotaza o mortalitetu. Hipoteza o migracijama. Varijante projekcija. Projekcija za zatvorenu populaciju. Projekcija uključujući migraciona kretanja. Metod odnosa kod projekcija stanovništva.. Zvanične projekcije u Srbiji. Analiza rezultata dosadašnjih projekcija. Tačnost projekcija.
Mesto i značaj projektovanja u demografskim istraživanjima. Različiti metodi projekcija stanovništva. Metodološka razmatranja matematičkih projekcija. Ulazni podaci za matematičke projekcije. Tehnika obračuna kod matematičkih projekcija. Analiza rezultata. Metodološka razmatranja metoda komponenata. Ulazni podaci za metod komponenata. Analiza fertiliteta i definisanje hipoteze o fertilitetu. Različite varijante hipoteza o fertilitetu. Obračun broja živorođenih. Analiza i definisanje hipoteza o mortalitetu. Stope doživljenja. Analiza migracionih kretanja i definisanje hipoteze o migracijama. Metod odnosa kod projektovanja. Potrebe za projektovanjem ukupnog stanovništva ili određenih kategorija stanovništva u Srbiji. Rad na projekcijama, počev od prvih savremenih projekcija pa do najnovijih. Primenjena metodologija i osobenosti dosadašnjih projekcija. Saglasnost urađenih projekcija sa ostvarenim demografskim razvitkom stanovništva Srbije. Metodologija projekcije stanovništva malih područja. Projekcije gradskog i seoskog stanovništva. Projekcije poljoprivrednog stanovništva. Projekcije porodica i domaćinstava. Projekcija radne snage.
Praktična nastava:Vežbe, Drugi oblici nastave, Studijski istraživački rad
Izrada projekcija za konkretnu populaciju na osnovu aktuelnih podataka o ukupnom stanovništvu ili određenoj kategoriji stanovništva primenjujući različite metode: 1) ekstrapolacija pomoću aritmetičke sredine; 2) ekstrapolacija pomoću geometrijske sredine; 3) ekstrapolacija na osnovu podataka iz više vremenskih momenata; 4) testiranje empirijskih podataka i izbor funkcije; 5) analiza rezultata i poređenje rezultata različitih pristupa; 6) definisanje hipoteze o fertilitetu - različiti pristupi obračunu broja živorođenih; 7) definisanje hipoteze o mortalitetu - izbor tablica mortaliteta, obračun stopa doživljenja; 8) definisanje hipoteze o migracijama - budući migracioni saldo i distribucija po starosno-polnim grupama, korektivni faktor uticaja migracija; 9) obračun buduće starosno-polne strukture za zatvoreno (otvoreno ) stanovništvo; Analiza rezultata postojećih zvaničnih projekcija stanovništva Srbije. Analiza rezultata brojnih različitih projekcija stanovništva sveta i po regionima. Obračun buduće radne snage. Obračun budućeg broja domaćinstava. Obračun budućeg poljoprivrednog stanovništva. Obračun budućeg gradskog stanovništva.

1. Breznik, D. Demografija - analiza, metodi i modeli, Naučna knjiga, Beograd, 1982.
2. Đurđev, B. Osnovne tehnike u demografiji, Novi Sad, 2001.
3. Nikitović, V. Tačnost projekcija stanovništva Srbije, Beograd, 2004.
4. Radivojević, B. Projekcije stanovništva (radni materijal za spremanje ispita)
5. Rowland, D. Demographic methods and concepts, Oxford University Press, 2003.
6. Todorović, G. Projekcije stanovništva, CDI IDN Beograd, 1978.
Hinde, A. Demographic Methods, Arnold, London 2004.