Sociologija

  • Vrsta i nivo studija: Osnovne akademske
  • Nastavnik: dr Ljubica Rajković
  • Status predmeta: Izborni
  • Broj ESPB: 5
  • Semestar: II
  • Broj časova: 2+1

Sticanje znanja o osnovnim pojmovima i kategorijama savremenog društva. Formiranje kritičkog mišljenja i razumevanja osnovnih socijalnih, ekonomskih, kulturnih i političkih  determinanti društvenog života u razvojnoj i uporednoj perspektivi (društva Prvog, Drugog i Trećeg sveta; selo i grad; regioni; kontinenti). Osposobljavanje studenata za samostalno snalaženje  u neposrednom društvenom okruženju i prepoznavanje faktora i strategija formiranja vrednosti i stavova, koji su neophodni budućim profesorima geografije za rad sa učenicima kako iz nastavnog programa geografije tako i građanskog vaspitanja.

Osposobljavanje studenata za samostalno snalaženje u neposrednom društvenom okruženju u kome će profesionalno raditi nakon diplomiranja.

Predavanja:

  1. Analiza osnovnih pojmova - Sociologija. Društvo. Sociološki metod. Grane sociologije: urbana i ruralna sociologija. Sociologija i socijalna geografija.
  2. Elementi društvene strukture - Horizontalna, vertikalna, prostorna i istorijska (vremenska) dimenzija društvene strukture. Društvene grupe. Naselja. Klase. Društvene nejednakosti.
  3. Socijalno istraživanje prostora - Razlike između sela i grada. Selo u Srbiji danas. Gradovi u Srbiji danas. Svakodnevica. Način života u geografskom prostoru.
  4. Tipovi društava - Preindustrijsko društvo. Industrijsko društvo. Moderno "tehnološko" društvo. Civilno društvo. Lokalna samouprava.
  5. Promene strukture zanimanja i šeme zapošljavanja u modernim društvima - Rad. Važnost rada. Nezaposlenost. Rizici nezaposlenosti u Srbiji. Mehanizacija. Automatizacija. Meritokratija. Otuđenje i zadovoljstvo poslom. Zaposlenost žena. Sindikati.
  6. Socio-prostorni  razvoj - Procesi modernizacije. Globalizacija.Rizici razvoja. Samootuđenje.
  7. Nejednakosti i sukobi u prostoru - Svojina i društvena moć. Statusi i uloge. Društvene nejednakosti. Društvena pokretljivost. Raslojavanje u savremenom srpskom društvu. Klasna struktura visoko razvijenog postindustrijskog društva (primer britanskog društva). Modeli društvene pokretljivosti.
  8. Socijalno grupisanje u prostoru - Porodica. Tradicionalna i moderna porodica. Socijalizacija i personalizacija. Brak. Domaćinstvo. Novi oblici braka. Retradicionalizacija porodice.
  9. Gradska naselja - Cvijićevo proučavanje varoši. Preindustrijski i industrijski grad. Urbana socijalna struktura. Socio-prostorne nejednakosti i grad. Socio-prostorna isključenost Nosioci moći u gradu. Gradski način života. Segregacija i stanovanje. Getoizacija. Urbani kriminal i patološke pojave urbanih naselja: narkomanija, prostitucija, alkoholizam, nasilje nad ženama, grad i zdravlje ljudi, siromaštvo.
  10. Država sa socijalnim staranjem - Struktura i funkcije države. Funkcije države u socijalnom razvoju. Politika i političke paritije.
  11. Seoska naselja - Cvijićevo proučavanje porodičnih zadruga. Ruralna socijalna struktura. Seoske zajednice. Društvene grupe na selu: susedstvo, porodica,  rodbina, seoske žene, mladi i stari u selu. Sukob generacija. Verski život u selu. Seoski način života. Seoske devijacije: neoženjeni momci iznad 35 godina, seosko siromaštvo.
  12. Kultura - Kultura: pojam, elementi, funkcije. Kulturni obrasci. Kultura i civilizacija. Materijalna i duhovna kultura. Oblici društvene svesti: religija, ideologija, jezik, moral i običaji, umetnost, nauka. Poslovna etika.
  13. Masovno društvo - Masovna industrijska proizvodnja. Masovna kultura. Potkultura i protivkultura. Kič, šund i snobizam.
  14. Ličnost - Pojam i dimenzije ličnosti. Socijalizacija ličnosti i autoritet. Tipovi ličnosti. Identitet. Identitet i osiromašeno sopstvo. Narcisoidnost, hedonizam, asketizam. Geografski prostor i mentalitet. Tipovi mentaliteta po Cvijiću.
  15. Rekapitulacija

 

Vežbe:

1. Globalizacija

E. Gidens (2003): Sociologija, Ekonomski fakultet, Beograd, poglavlje: Svet koji se menja, str. 52-83.

M. Mitrović (2005): Sociologija, Pravni fakultet, Beograd, str. 393-418.

2. Svakodnevica. Stil života slojeva u Srbiji.

Vesna Pešić (1977): "Stilovi života" u knjizi: Mihailo Popović (i sarad.): Društvena svest i društveni slojevi, str. 121-133; 188-196.

3. Nasilje u porodici

Vesna Miletić Stepanović (2006): Nasilje nad ženama u Srbiji na razmeđi milenijuma, ISI FF, Beograd.

4. Patološke pojave gradskih i seoskih naselja: siromaštvo, alkoholizam, narkomanija, prostitucija

Siromaštvo

E. Gidens (2003): Sociologija, Ekonomski fakultet, Beograd, poglavlje: Siromaštvo, socijalna zaštita i društvena izopštenost, str. 314-343.

5.  Alkoholizam

Zoja Vuletić (1988): Deca alkoholičara, Dečje novine, Gornji Milanovac, str. 7-112.

6. Narkomanija

Jovan Bukelić (1988): Droga: mit ili bolest, ZUNS, Beograd.

7. Prostitucija

E. Gidens (2003): Sociologija, odeljak: Rod i seksualnost, Ekonomski fakultet, Beograd, str. 145-148.

8.  Uticaj čoveka na prirodni svet – istrošenost resursa

E. Gidens (2003): Sociologija, Ekonomski fakultet, Beograd, poglavlje: "Priraštaj stanovništva i ekološka kriza", str. 614-647.

9.  Kič, šund i snobizam

Ljubica Rajković (2010): Sociologija turizma, str. 102-106.

Sreten Petrović (2006): Kič kao sudbina, "Čigoja", Beograd.

10. Ličnost – mediokritetizacija, korozija karaktera, palanački/prelaznički tip ličnosti

Bojan Jovanović (1992): Karakterologija Srba, Naučna knjiga

11. Tipovi mentaliteta po Jovanu Cvijiću

Milovan Mitrović (1988), Sociologija sela, odeljak: "Sociologija Balkana" Jovana Cvijića, str. 80-92.

12. Vrednosni sistem mladih – praktičan rad studenata (anketa) i analiza rezultata anketiranja.

13. Stavovi građana društva Srbije prema sveštenicima i njihov materijalni položaj – anketa studenata i analiza rezultata.

14. Nasilje i sport

Dragan Koković (2010): Društvo, nasilje i sport, Mediteran Publishing, Novi Sad.

15. Rekapitulacija

Ljubica Rajković (2010): Sociologija turizma, udžbenik, prvi deo: Osnovni opšte-sociološki pojmovi, Univerzitet u Beogradu – Geografski fakultet, str. od 10. do 160.; od 204 do 214.

E. Gidens (2003): Sociologija, Ekonomski fakultet, Beograd, odabrana poglavlja.

Seten Vujović (1988): Sociologija grada: sociološka hrestomatija, ZUNS, Beograd (poglavlje: J. Cvijić: "Položaj i tipovi varoši", str. 217-288

Milovan Mitrović (1988): Sociologija sela,  SDS, Beograd, str. 80-92; 283-305, 329-333, 348-376.